صنعت پوشاک در مسیر تقویت تولید و اشتغال
صنعت پوشاک به عنوان یکی از بزرگترین صنایع اشتغالزا در کشور، زنجیرهای گسترده از تولید الیاف و پارچه تا دوخت و عرضه محصول نهایی را در بر میگیرد و میتواند در اشتغالزایی و ارزآوری نقش مؤثری ایفا کند. با این حال، تولیدکنندگان این بخش معتقدند فشار هزینهها و بیثباتی بازار، توان تولید را کاهش داده است.
برآوردها نشان میدهد بازار پوشاک ایران سالانه بین ۱۰ تا ۱۲ میلیارد دلار گردش مالی دارد؛ بازاری که بخش عمده نیاز آن از طریق تولید داخل تأمین میشود، اما همچنان سهم قابلتوجهی از آن در اختیار کالای قاچاق است. کارشناسان هشدار میدهند این مسئله علاوه بر آسیب به تولید داخلی، فرصتهای اشتغال و سرمایهگذاری را نیز تهدید میکند.
در همین زمینه، حبیبالله دشتی تولیدکننده و عضو اتحادیه تولید و صادرات نساجی و پوشاک تهران، در گفتگو با رسانه ملی اظهار کرد: تولیدکننده زمانی سرمایه خود را وارد چرخه تولید میکند که از بازگشت سرمایه و سودآوری آن اطمینان داشته باشد. در شرایطی که آینده بازار و نرخ تورم قابلپیشبینی نیست، بخشی از سرمایه واحدهای تولیدی بهسمت بازارهای مالی هدایت میشود. وی افزود: صنعت پوشاک نیازمند تأمین مستمر مواد اولیه و تکمیل موجودی انبارها در ابتدای هر فصل است، زیرا مدلها و نیاز بازار بهسرعت تغییر میکند. اما بسیاری از تولیدکنندگان بهدلیل نگرانی از بازگشت سرمایه، از انباشت کالا و مواد اولیه خودداری میکنند و بهسمت بازارهای دیگر میروند.
در بخش دیگری از این گزارش، اسماعیل علیدادی معاون حقوقی ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز، حجم بازار پوشاک ایران را سالانه حدود ۱۰ تا ۱۲ میلیارد دلار اعلام کرد و گفت: برآوردها نشان میدهد بین ۲,۵ تا ۳ میلیارد دلار از این بازار از طریق کالای قاچاق تأمین میشود؛ رقمی که برخی کارشناسان سهم آن را تا ۳۰ درصد بازار نیز تخمین میزنند. وی با تأکید بر اهمیت صنعت نساجی و پوشاک در اشتغالزایی کشور تصریح کرد: کاهش سهم کالای قاچاق و تقویت تولید داخلی از مهمترین اهداف سیاستگذاری در این بخش است، اما حمایت از تولید زمانی به نتیجه پایدار میرسد که تولیدکنندگان داخلی از قدرت رقابتپذیری کافی برخوردار باشند. به گفته علیدادی، کیفیت، قیمت مناسب، تنوع محصولات، بهروزرسانی طراحیها و مدیریت هزینههای تولید از مهمترین عوامل افزایش توان رقابت تولیدکنندگان داخلی در بازار پوشاک به شمار میرود.
در همین حال، وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز از تلاش برای حفظ سطح تولید در این صنعت خبر داده است. عزتالله زارعی سخنگوی وزارت صمت، در گفتگو با رسانه ملی با اشاره به تأثیر شرایط اقتصادی و تحولات منطقهای بر صنعت نساجی و پوشاک گفت: محدودیتهای ناشی از شرایط جنگی، تغییر سیاستهای ارزی، افزایش هزینههای حملونقل و برخی مشکلات ایجادشده در واحدهای پتروشیمی از جمله عوامل مؤثر بر افزایش قیمت مواد اولیه در سال گذشته بودهاند. وی تأکید کرد: مهمترین برنامه وزارت صمت در سال جاری، حفظ سطح تولید و اشتغال در صنعت نساجی است و به همین منظور، تأمین سرمایه در گردش واحدهای تولیدی و پشتیبانی از فعالیت بنگاههای این حوزه در دستور کار قرار دارد. زارعی با اشاره به ظرفیت بالای این صنعت افزود: صنعت نساجی و پوشاک همچنان یکی از بزرگترین بخشهای تولیدی کشور محسوب میشود و صدها هزار نفر بهصورت مستقیم و غیرمستقیم در این حوزه مشغول به کار هستند.
تابآوری صنعت پوشاک در گرو مقابله با قاچاق و حمایت از تولید داخلی
عضو هیئتنمایندگان اتاق تهران نیز با تأکید بر حمایت از تولید داخلی، مدیریت واردات غیررسمی و مقابله با قاچاق پوشاک را از الزامات تقویت تابآوری صنعت پوشاک و حفظ اشتغال در این بخش دانست. آقای امین مقدم با بیان اینکه «صنعت پوشاک یکی از صنایع اشتغالآفرین در کشور است»، نسبت به واردات غیررسمی پوشاک به کشور ابراز نگرانی کرد و گفت: تولیدکنندگان صنعت نساجی و پوشاک در شرایط جنگ و پس از آن، به رغم مشکلات متعددی که در زمینه تامین مواد اولیه وجود داشته است، صیانت از نیروی کار را در اولویت قرار دادهاند، اما افزایش واردات پوشاک از مبادی غیررسمی، تابآوری این صنعت را در وضعیت شکنندهای قرار داده است. وی نقش سازمانهای تصمیمساز و تصمیمگیر را در حمایت از تولید داخلی پررنگ توصیف کرد و پشتیبانی دولت از زنجیره ارزش پوشاک را راهکاری برای حفظ اشتغال و تداوم فعالیت در این صنعت دانست.
امین مقدم با بیان اینکه «در برخی مجموعههای تولید پوشاک حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ نفر مشغول بهکار هستند و این رقم در کسبوکارهای بزرگتر به یک تا دو هزار نفر نیز میرسد» ادامه داد: انتظار فعالان این صنعت آن است که پس از پایان شرایط جنگ، دولت زنجیره تولید و صادرات پوشاک و نساجی را مورد حمایت قرار دهد.
این عضو هیئتنمایندگان اتاق تهران در ادامه با اشاره به ممنوعیت واردات پوشاک به کشور گفت: واردات پوشاک از مسیرهای غیررسمی، موجب انباشت موجودی کالا در انبارها شده و بسیاری از تولیدکنندگان قادر به فروش محصولات فصلی خود نیستند. این مسئله، ادامه فعالیت بسیاری از واحدهای تولیدی را در مخاطره قرار داده است. مقدم با تاکید بر ضرورت مقابله واقعی با قاچاق پوشاک در کشور گفت: برخورد با پدیده قاچاق، نباید در سطح شعار باقی بماند و لازم است دولت، کنترل مبادی ورودی و مناطق آزاد را در دستور کار قرار دهد، در غیر این صورت، بخش قابلتوجهی از ظرفیت تولید و اشتغال در این صنعت، دچار آسیب خواهد شد.
در مجموع، کارشناسان معتقدند آینده صنعت پوشاک ایران بیش از هر چیز به ثبات اقتصادی، تأمین سرمایه در گردش، کنترل قاچاق و افزایش توان رقابتپذیری تولیدکنندگان داخلی وابسته است؛ عواملی که در صورت تحقق میتوانند زمینهساز پایداری تولید، حفظ اشتغال و توسعه این صنعت شوند.
